|
Beklede utiliteit
De Eindhovense binnenstad bezit een uniek ensemble wederopbouwblokken dat bedreigd wordt door verval en grootscheepse stadsvernieuwing. Bescherming hiervan was het thema van de vierde bijeenkomst Landelijk Wederopbouwoverleg van begin maart in de Witte Dame te Eindhoven.
Het ensemble bestaat allereerst uit vier kloeke, stedelijke bouwblokken
met grootwinkelvoorzieningen. Deze herbouw -van de per abuis gebombardeerde
binnenstad- wordt aangegrepen om de stad prominent op de kaart te
zetten. De gemeenteraad was overtuigd van de kansen om van Eindhoven
een moderne industriestad te maken.
Het Piazza winkelcentrum is gerestyled door Fuksas waarbij het
plein vernietigd wordt en vervangen door een overdekte verkeersruimte.
Van het tweede stel gebouwen zijn er plannen om het Lodewijksgebouw
te muteren ter verbetering van de routing van het winkelcircuit.
Het verzamelde gezelschap had geen moeite zich achter de organisatoren van de dag te scharen en zich uit te spreken voor behoud en herstel van deze sterke stedebouwkundige momenten in de Eindhovense geschiedenis. Het begrip 'beklede utiliteit" viel daarbij: rationele bouwmethoden ten gunste van een rap bouwtempo in de naoorlogse malaise, waar diverse architecturen omheen gehangen kunnen worden. Decorated sheds dus, die het vooruitgangsidee in diverse gedaanten uitstralen. Wethouder Backhuis (VVD) constateerde in zijn openingstoespraak dat velen nog niet begrijpen wat de kwaliteit van de wederopbouw is. Hij moet daarbij ook zijn eigen diensten in gedachten hebben gehad: de verloedering van bijv. de Hermanus Boexstraat en de Bakemawijk 't Hool worden pas sinds zeer recent besproken. In de combinatie vernieuwing en behoud (waarbij hij de Witte Dame, verbouwd door Bert Dirrix, ten voorbeeld stelde) moet, zo stelde hij, een levensvatbare toekomst voor de wederopbouwarchitectuur gevonden worden. Dit stelt echter zeer hoge eisen aan opdrachtgevers, architecten en toetsende overheid. Koos Bosma drukte in zijn inleiding de aanwezigen met de neus op de keiharde realiteit van de tweede wereldoorlog in Nederland. Het feit dat er bijv. in Rotterdam en Eindhoven veel meer gesloopt is dan gebombardeerd, om ruimte te maken voor een nieuwe stad, maakte nog eens duidelijk welke tijdgeest er heerste. De Vinexoperatie ziet hij als sluitstuk van de inspanning om de naoorlogse woningnood op te lossen. Hierbij is de staatsplanning alom aanwezig, aanbodgericht en zuinig.
Piet Beekman haalde relevante feiten uit zijn levenswerk naar voren: de geschiedenis van Eindhoven tot 1960. Hierbij pleitte hij o.m. voor veel meer aandacht voor het station van Van der Gaast. Dit gebouw zal in de naaste toekomst betrokken worden in de nieuwe plannen voor de spoorzone. Met name de gave baksteenarchitectuur en de megapui in de voorgevel ('de radio') van de stationshal en de unieke constructie van de perronoverkappingen (hergebruikte Bailey brugelementen die de Amerikanen achterlieten) lopen gevaar verder te worden aangetast. Carel van Dijk zette als hoofd van de afdeling Strategie van de
gemeente Eindhoven het toekomstige beleid voor de binnenstad uiteen.
Een indrukwekkende en inspirerende cascade van projecten aan de
rand van de binnenstad werden benoemd in termen van hofoplossingen.
De bedoeling is de moderne open stad te voorzien van meer besloten
intieme ruimtes de beschutting kunnen bieden. Het planningsuitgangspunt
hierbij is om meer te profiteren van het organiserend vermogen van
architecten, bedrijfsleven en kennisinstituten. Het kan niet toevallig
zijn dat onlangs de verzamelde Eindhovense architecten, onder de
titel "vloeibaar goud", een manifest aan zijn dienst stuurden
waarbij de gemeente werd opgeroepen iets te doen met de grote stapel
bouwinitiatieven die niet behandeld kunnen worden vanwege capaciteitgebrek
of achterblijvende visie. In de discussie na de inleidingen werd aandacht gevraagd voor de
kwaliteit van het publieke domein. Vercommercialisering en bezuiniging
in uitvoeringskwaliteit hebben de Eindhovense binnenstad een goedkoop
uiterlijk gegeven.
|
